Zwarte en witte lijsten en wat je eraan kan doen

Als je je schulden niet meer kunt betalen, kan je op een zwarte lijst belanden. Een zwarte of een negatieve lijst is een databank waar gegevens over wanbetalers worden bijgehouden. Meer en meer wanbetalers belanden hierop zonder het te weten. Het gevolg is dat zij vaak moeilijkheden krijgen bij het aangaan van leningen, verzekeringen of contracten met sommige wakkere leveranciers.

Zakelijk krediet

De centrale voor ondernemerskrediet houdt kredieten aan ondernemers en ondernemingen bij. Die worden bij de centrale aangemeld door de banken en bepaalde verzekeringsmaatschappijen. De melding gebeurt pas zodra je meer dan 25.000€ krediet bij eenzelfde kredietinstelling opgenomen hebt. Bedoeling van deze centrale is dat een bank kan controleren welk risico ze nemen door je (of jouw bedrijf) een nieuwe lening toe te staan, want deze centrale geeft zicht op je krediet bij alle banken en gelijkgestelden. Dit is dus eigenlijk een witte lijst, want er staat enkel hoeveel je geleend hebt, niet of dat onbetaald is. (Voor echte zwarte lijsten, lees verder.) Je kan zelf navragen wat er over jouw bedrijf in die centrale vermeld staat. Als het fout is, kan je een verbetering vragen.

Elke kredietbegunstigde, natuurlijke of rechtspersoon, heeft het recht om de gegevens die bij de Centrale op zijn naam vermeld zijn op te vragen (artikel 7 van het koninklijk besluit van 12 december 1994). De raadpleging is gratis. De aanvraag kan alleen schriftelijk worden ingediend bij de: Nationale Bank van België, Centrale voor kredieten aan ondernemingen, de Berlaimontlaan 14 te 1000 Brussel. De aanvraag dient volgende gegevens te bevatten:

  1. een recto verso kopie van de identiteitskaart van de persoon die de aanvraag doet; de vertegenwoordigers van rechtspersonen moeten bovendien hun bevoegdheid bewijzen (Met een kopie van de aanstellingsbeslissing van het statutair of wettelijk bevoegde orgaan, bijvoorbeeld.)
  2. de volledige identificatiegegevens; voor een natuurlijke persoon: de naam, de eerste officiële voornaam, de geboortedatum, het volledig adres en het BTW-nummer voor de personen onderworpen aan de BTW-wetgeving; voor de rechtspersonen: de volledige officiële naam, de rechtsvorm, het adres van de maatschappelijke zetel en hun nationaal nummer bij het Rijksregister voor rechtspersonen. (Tip : Dit vind je makkelijk terug op de kruispuntbank ondernemingen.)
  3. Ingeval het een vraag om verbetering betreft, dient een schriftelijk bewijs van het foutief karakter van de registratie te worden geleverd. Die verbetering wordt gratis uitgevoerd.

Privé- krediet

Voor wat betreft de kredieten die je niet als onderneming aangaat, heeft de wetgever de Centrale voor Kredieten aan Particulieren opgericht. Die hoort bij de Nationale Bank van België. De Centrale registreert alle consumentenkredieten (o.a. aankoop op afbetaling) en hypothecaire kredieten die natuurlijke personen afsloten voor privédoeleinden. Op die manier kan de kredietgever ogenblikkelijk zien welke financiële verplichtingen je nog hebt. De Centrale houdt twee grote bestanden bij met gegevens over natuurlijke personen die een krediet hebben afgesloten:

  1. Bestand van de niet-gereglementeerde registraties. Dit is niet wettelijk geregeld. Hier vind je gegevens terug over terugbetalingsproblemen van natuurlijke personen voor :

* Niet-toegelaten schulden op een zichtrekening (te veel en/of te lang in het rood staan)

* Professionele kredieten die niet werden terugbetaald (leningen die u bijvoorbeeld als zelfstandige hebt afgesloten om uw zaak op te starten)

Deze lijst is dus dubbel zwart : het gaat om onbetaalden, en een wettelijk reglement ontbreekt.

  1. Bestand van de gereglementeerde registraties. Dit bestand omvat alle gegevens over consumentenkrediet en hypothecair krediet. Dit is wél wettelijk geregeld. Ze bevat
    • Alle afgesloten kredieten. Zo kan de kredietgever nagaan hoe het gesteld is met je huidige kredietlast ( = positief luik of witte lijst )
    • De wanbetalingen. Zo kan de kredietgever nagaan of je al terugbetalingsproblemen hebt of hebt gehad. (= negatief luik of de zwarte lijst)

Sta je op een zwarte lijst maar betaal je je schuld, blijf je er nog gedurende 1 jaar op staan. Sta je op een zwarte lijst maar betaal je je schuld nooit, kan je er maximum 10 jaar op blijven staan.

Invloed van verschoonbaarheid op de zwarte lijst

Tussen de Nationale Bank van België en de kredietgevers (de banken dus) werd het volgende overeengekomen :
"In geval van verschoonbaar faillissement van de gefailleerde en zijn echtgeno(o)t(e) dient de kredietgever, indien hij geen derdenverzet aantekent tegen de verschoonbaarheid, alle kredietovereenkomsten met een niet-geregulariseerde betalingsachterstand te regulariseren via actiecode 24, zodat na afloop van de bewaartermijn van één jaar niet enkel het negatieve luik maar ook het positieve luik wordt geschrapt. Als regularisatiedatum dient de kredietgever de datum van het vonnis dat de verschoonbaarheid uitspreekt, te melden De kredietgever moet deze melding doen ten laatste acht werkdagen na afloop van de termijn om derdenverzet tegen de verschoonbaarheid aan te tekenen (één maand te rekenen vanaf de bekendmaking van het vonnis dat de sluiting van het faillissement beveelt)."
 

Praktische werkwijze : als je van een bank een weigering krijgt voor een krediet nadat je verschoonbaar verklaard bent, bezorg die bank dan het volgende :

  1. Een kopie van het vonnis van de rechtbank van koophandel waarin je verschoonbaarheid vastgelegd wordt. Een uittreksel daarvan is online kosteloos terug te vinden in het Belgisch Staatsblad.
  2. Een afdruk van dit webartikel.

Als de bank dan nog niet meewerkt :

  1. De NBB kan jou uitleg geven en jouw bank vriendelijk om medewerking vragen. Er zijn er helaas geen straffen voorzien in het instructiedossier over deze kwestie opgemaakt in het Begeleidingscomite (opgericht door de wet van 10 augustus 2001 betreffende de Centrale voor kredieten aan particulieren). Dit valt immers niet onder de bevoegdheid van de NBB als beheerder van de Centrale.
  2. De FOD Economie is verantwoordelijk voor het de naleving van de wet op de Centrale. Deze FOD kan wel stevige druk zetten op een bank die in de fout gaat (vergunning indienen, klacht bij de procureur des konings).
     

Protest

Komt er na het voorgaande niets in beweging dan kan je een klacht indienen bij :

  1. de FOD Economie of
  2. de ombudsdienst ombudsfin.

Privé-lijsten

Los van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren, vloeien zwarte lijsten vaak voort uit een privé-initiatief (verzekeringssector, stookolie, telefoon- en elektriciteitsmaatschappijen…). Voorbeelden van private initiatieven zijn Graydon en Coface services. Deze bedrijven onderzoeken de financiële gezondheid van bedrijven, en verkopen deze gegevens aan geïnteresseerden (banken, verzekeraars, overheidsdiensten, grote klanten, grote leveranciers, …). Samen met de nationale bank, het Belgisch staatsblad en het internet zorgen deze privé-initiatieven ervoor dat je kredietgeschiedenis heel lang terug te vinden blijft.

Conclusie

Dyzo krijgt vaak klachten die verband houden met dergelijke lijsten omdat ze een nieuwe start in het leven in de weg staan. Het opstellen van een duidelijk wettelijk kader in verband met alle zwarte lijsten zou de scherpste kantjes afronden. Er zijn hieromtrent reeds verschillende politieke initiatieven genomen maar het lijkt nog lang wachten op een heldere regelgeving die een tweede kans bevordert.

Herstarten Menulink: 
Vijf voor twaalf Menulink: