Witte en zwarte lijsten van schuldenaars

Als je je schulden niet meer kunt betalen, kan je op een zwarte lijst belanden. Een zwarte of een negatieve lijst is een databank waar gegevens over wanbetalers worden bijgehouden. Meer en meer wanbetalers belanden hierop zonder het te weten. Het gevolg is dat zij vaak moeilijkheden krijgen bij het aangaan van leningen, verzekeringen of contracten met sommige wakkere leveranciers of klanten.
 

Zakelijk krediet

De centrale voor ondernemerskrediet houdt kredieten aan ondernemers en ondernemingen bij.  Die worden bij de centrale aangemeld door de banken en bepaalde verzekeringsmaatschappijen. De melding gebeurt pas zodra je meer dan 25.000€ krediet bij eenzelfde kredietinstelling opgenomen hebt. Bedoeling van deze centrale is dat een bank kan controleren welk risico ze nemen door je (of jouw bedrijf) een nieuwe lening toe te staan, want deze centrale geeft zicht op je krediet bij alle banken en gelijkgestelden. Dit is dus eigenlijk een witte lijst, want er staat enkel hoeveel je geleend hebt, niet of dat onbetaald is. Voor echte zwarte lijsten, lees verder.

Je kan zelf navragen wat er over jouw bedrijf in die centrale vermeld staat. Als het fout is, kan je een verbetering vragen. Elke kredietbegunstigde, natuurlijke of rechtspersoon, heeft het recht om de gegevens die bij de Centrale op zijn naam vermeld zijn op te vragen (artikel 7 van het koninklijk besluit van 12 december 1994). De raadpleging is gratis. De aanvraag kan alleen schriftelijk worden ingediend bij de: Nationale Bank van België, Centrale voor kredieten aan ondernemingen, de Berlaimontlaan 14 te 1000 Brussel.

De aanvraag dient volgende gegevens te bevatten:

  • een recto verso kopie van de identiteitskaart van de persoon die de aanvraag doet; de vertegenwoordigers van rechtspersonen moeten bovendien hun bevoegdheid bewijzen (Met een kopie van de aanstellingsbeslissing van het statutair of wettelijk bevoegde orgaan, bijvoorbeeld.)
  • de volledige identificatiegegevens; voor een natuurlijke persoon: de naam, de eerste officiële voornaam, de geboortedatum, het volledig adres en het BTW-nummer voor de personen onderworpen aan de BTW-wetgeving; voor de rechtspersonen: de volledige officiële naam, de rechtsvorm, het adres van de maatschappelijke zetel en hun nationaal nummer bij het Rijksregister voor rechtspersonen. (Tip : Dit vind je makkelijk terug op de kruispuntbank ondernemingen.)

Ingeval het een vraag om verbetering betreft, dient een schriftelijk bewijs van het foutief karakter van de registratie te worden geleverd. Die verbetering wordt gratis uitgevoerd.

Privé- krediet

Voor wat betreft de kredieten die je niet als onderneming aangaat, heeft de wetgever de Centrale voor Kredieten aan Particulieren opgericht. Die hoort bij de Nationale Bank van België. De Centrale registreert alle consumentenkredieten (o.a. aankoop op afbetaling) en hypothecaire kredieten die natuurlijke personen afsloten voor privédoeleinden.
Op die manier kan de kredietgever ogenblikkelijk zien welke financiële verplichtingen je nog hebt.
De Centrale houdt twee grote bestanden bij met gegevens over natuurlijke personen die een krediet hebben afgesloten:

Bestand van de niet-gereglementeerde registraties. Dit is niet wettelijk geregeld.  Hier vind je gegevens terug over terugbetalingsproblemen van natuurlijke personen voor :

  • Niet-toegelaten schulden op een zichtrekening (te veel en/of te lang in het rood staan)
  • Professionele kredieten die niet werden terugbetaald (leningen die u bijvoorbeeld als zelfstandige hebt afgesloten om uw zaak op te starten)

Deze lijst is dus dubbel zwart : het gaat om onbetaalden, en een wettelijk reglement ontbreekt.

Bestand van de gereglementeerde registraties. Dit bestand omvat alle gegevens over consumentenkrediet en hypothecair krediet. Dit is wél wettelijk geregeld.

  • Enerzijds vind je hierin alle afgesloten kredieten terug. Zo kan de kredietgever nagaan hoe het gesteld is met uw huidige kredietlast ( = positief luik of witte lijst )
  • Anderzijds worden hier ook de wanbetalers geregistreerd. Zo kan de kredietgever nagaan of je al terugbetalingsproblemen hebt of hebt gehad. (= negatief luik of de zwarte lijst)

Sta je op een zwarte lijst maar betaal je je schuld, blijf je er nog gedurende 1 jaar op staan.
Sta je op een zwarte lijst maar betaal je je schuld nooit, kan je er maximum 10 jaar op blijven staan.

Protest

Wanneer je als wanbetaler geregistreerd wordt, brengt de Centrale je hiervan op de hoogte per brief. Vind je het niet terecht dat je op de zwarte lijst staat, kan je best eerst je kredietverlener contacteren. Is zijn antwoord niet bevredigend, kan je een klacht indienen bij de Commissie ter bescherming van het privéleven. Belangrijk om weten is dat deze Commissie enkel optreedt als bemiddelaar en dus geen uitspraak doet over de grootte van de schuld en dergelijke. Dat is de bevoegdheid van de rechtbank.

(klik voor meer uitgebreide informatie omtrent de Centrale voor Kredieten aan Particulieren)

Privé-lijsten

Los van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren, vloeien zwarte lijsten vaak voort uit een privé-initiatief (verzekeringssector, stookolie, telefoon- en elektriciteitsmaatschappijen…).
Voorbeelden van private initiatieven zijn Graydon en Coface services. Deze bedrijven onderzoeken de financiële gezondheid van bedrijven, en verkopen deze gegevens aan geïnteresseerden (klanten, leveranciers, …).
 

Conclusie

Het opstellen van een duidelijk wettelijk kader in verband met alle zwarte lijsten lijkt noodzakelijk. Er zijn hieromtrent reeds verschillende politieke initiatieven genomen maar voorlopig blijft het nog wachten op een heldere regelgeving.

Failliet Menulink: